Space Oddity – David Bowie. 50 lat temu pierwszy człowiek wylądował na Księżycu.

Szacuje się, że około 530 milionów ludzi na całym świecie obserwowało, jak dokładnie 50 lat temu, 20 lipca 1969 roku astronauta Apollo 11 Neil Armstrong stawiał pierwsze kroki na Księżycu. Stacja BBC w tle transmisji na żywo z wydarzenia puściła utwór Space Oddity Davida Bowie, piosenkę opublikowaną zaledwie kilka dni wcześniej - dziś przez wielu uważaną za jedną z najwybitniejszych, jakie ktokolwiek kiedykolwiek napisał.

Bowie miał wówczas za sobą paroletnią karierę, ale bez wielkich sukcesów. Wszystko zmieniła jedna, genialna marketingowo decyzja: wydawnictwo ukazało się na rynku – i w radiu – w chwili lądowania człowieka na Księżycu! Rzecz jasna nie wiadomo było, czy uda się szczęśliwie wylądować. Producent Tony Visconti premierę odradzał i uważał za tani trik; oddał pracę nad tą sesją Gusowi Dungeonowi (wcześniej, co ciekawe, odrzucił ofertę George Martin). Utwór zarejestrowano w lutym '69 w wersji demo, później w ostatecznej 20 czerwca 1969. Dodatkową presję na zgranie premiery w czasie z misją Apollo 11 wywierała wytwórnia Philips i... opłaciło się;)

Singiel z tym utworem został wydany w Anglii 11 lipca 1969 roku, na liście przebojów przebywał 14 tygodni dochodząc do piątego miejsca. Wznowiony sześć lat później wspiął się na sam szczyt brytyjskiego zestawienia. Natomiast za oceanem na amerykańskiej liście Billboard Hot 100 utwór dotarł do pozycji 15. W 1969 roku piosenka otrzymała w Anglii nagrodę im. Ivora Novello za najlepszy utwór roku, a w późniejszym czasie „Space Oddity” zostało uznane przez Rock and Roll Hall of Fame jako jedna z piosenek, które „ukształtowały rock & roll”.

Space Oddity

Ground Control to Major Tom
Ground Control to Major Tom
Take your protein pills
And put your helmet on

(10) Ground Control (9) to Major Tom (8)
(7, 6) Commencing (5) countdown
Engines on (4, 3, 2)
Check ignition (1)
And may God's love (Liftoff) be with you

This is Ground Control to Major Tom
You've really made the grade
And the papers want to know whose shirts you wear
Now it's time to leave the capsule if you dare

This is Major Tom to Ground Control
I'm stepping through the door
And I'm floating in a most peculiar way
And the stars look very different today

For here am I sitting in a tin can
Far above the world
Planet Earth is blue
And there's nothing I can do

Though I'm past one hundred thousand miles
I'm feeling very still
And I think my spaceship knows which way to go
Tell my wife I love her very much
She knows

Ground Control to Major Tom
Your circuit's dead, there's something wrong
Can you hear me, Major Tom?
Can you hear me, Major Tom?
Can you hear me, Major Tom?
Can you....

Here am I floating 'round my tin can
Far above the Moon
Planet Earth is blue
And there's nothing I can do

Kosmiczna osobliwość

Kontrola lotu do majora Toma,
Kontrola lotu do majora Toma,
Proszę zażyć swoje proteinowe tabletki
I włożyć hełm.

(odliczanie) Kontrola lotu do majora Toma.
Odliczanie rozpoczęte.
Silniki włączone.
Kontrola zapłonu.
Niech Bóg Cię ma w opiece!

Kontrola lotu do majora Toma,
Naprawdę sprostałeś zadaniu!
I gazety chcą wiedzieć do kogo należą koszulki, które nosisz
Teraz czas opuścić kapsułę, jeśli tylko się odważysz.

Tu major Tom do kontroli lotu,
Przechodzę przez drzwi
I dryfuję w najbardziej swoisty sposób,
A gwiazdy wyglądają dzisiaj zupełnie inaczej.

Bo jestem tu i siedzę w mojej blaszanej puszce
Daleko ponad Światem
Planeta Ziemia jest niebieska
I nic więcej nie mogę zrobić.

Chociaż przemierzyłem sto tysięcy mil
Czuję się bardzo spokojnie
I myślę, że mój statek kosmiczny wie, którą drogą lecieć
Powiedz mojej żonie, że bardzo ją kocham,
Ona wie.

Kontrola lotu do majora Toma,
Straciłeś zasilanie, coś jest nie tak!
Czy mnie słyszysz, majorze Tom?
Czy mnie słyszysz, majorze Tom?
Czy mnie słyszysz, majorze Tom?
Czy mnie...

Tutaj dryfuję wokół mojej blaszanej puszki,
Daleko ponad Księżycem
Planeta Ziemia jest niebieska
I nic nie mogę zrobić.

tłum. Agnieszka Wolska

„Space Oddity” zostało wydane w szczytowym okresie kosmicznego wyścigu pomiędzy USA i ZSRR, zaledwie kilka dni przed lądowaniem Apollo 11 na Księżycu. Nietrudno domyślić się, że ekscytacja związana z podbojem kosmosu stanowiła główne źródło inspiracji – podobnie jak kultowy film „2001: Odyseja Kosmiczna” Stanleya Kubricka, którego premiera miała miejsce rok wcześniej.

Tekst opowiada o astronaucie Majorze Tomie, jego podróży w kosmos i tajemniczym zaginięciu. Początkowo interpretowana była jako metafora alienacji, zagubienia, autodestrukcji człowieka oraz utraty kontroli nad własnym życiem („Bo jestem tu i siedzę w mojej blaszanej puszce / I nic więcej nie mogę zrobić”). Ostatnie słowa Toma wysłane do kontroli lotów opisują jego zagubienie i niepewność: „Choć przebyłem sto tysięcy mil, to czuję jakbym stał w miejscu i wydaje mi się, że mój statek kosmiczny sam wie którędy lecieć. Powiedzcie mojej żonie, że bardzo ją kocham.”, po czym traci on kontakt z Ziemią.

Księżyc fascynował i fascynuje wielu twórców - na Spotify jest ponad 185 tysięcy piosenek z Księżycem w tytule 🙂 Pink Floyd mieli artystycznie spieniężyć fascynację satelitą Ziemi na płycie Dark Side of the Moon, niedawno hitem było The Final Countdown w wykonaniu Europe... Pierwszy klip, jaki nakręcono w kosmosie to... "Space Oddity"! W 2013 roku piosenkę wykonał kanadyjski astronauta, komandor Chris Hadfield, przebywający na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

Bowie odniósł się do tej piosenki w wydanym w 1980 utworze „Ashes to Ashes”, w którym zagubiony wcześniej astronauta wysyła wiadomość, że żyje i ma się świetnie. Płyta Scary Monsters (and Super Creeps), z której pochodzi utwór „Ashes To Ashes” została wydana po wygranej przez Bowiego walce z narkotykami w latach 70., a sam utwór spowodował, że wiele osób zaczęło postrzegać „Space Oddity” jako opis utraty możliwości, czy umiejętności komunikacji z innymi osobami z powodu używania narkotyków.

Do postaci Majora Toma nawiązał Elton John w piosence „The Rocketman”, nie nazywa on tej postaci po imieniu, ale śpiewa o pewnym astronaucie, który jest samotny w kosmosie i „nie jest tym za kogo inni go biorą”. Sam Bowie podkreślił związek tych dwóch piosenek śpiewając w jednej z nagranej na żywo wersji „Space Oddity” - „I'm just a rocketman”, co jest dosłownym cytatem z piosenki Eltona Johna. Bowie powrócił do tego utworu raz jeszcze, nawiązując do niego w piosence „Hello Spaceboy” z płyty 1.Outside. Jeden z singlowych remiksów tego utworu nagrany przez Pet Shop Boys zawierał nawet fragmenty z oryginalnej wersji piosenki.

Utwór uznawany jest za jeden ze standardów rocka, odniesienia do niego można znaleźć w wielu filmach, serialach telewizyjnych, czy utworach literackich. Pochodzące z niej słowa „Ground control to Major Tom” (Kontrola naziemna do majora Toma) weszły nawet do języka codziennego, wyrażenie to używane jest zazwyczaj do zwrócenia uwagi komuś, kto nie zauważa co w danej chwili się dookoła niego dzieje.

Finał historii majora Toma następuje w teledysku do "Blackstar" Bowiego. Zostaje on odnaleziony martwy przez kobietę należącą do obcej cywilizacji, a następnie jego ciało zostaje wyrzucone w przestrzeń...

 

Muzyczny Folwark zaprasza na cykliczne koncerty na żywo - pełen imprezariusz na stronie: https://www.folwarkstarawiniarnia.pl/aktualne_koncerty

W ramach obchodów podwójnego jubileuszu, uruchomiony został projekt "Space Oddity x Unlock The Moon Experience". Dzięki specjalnie zaprojektowanej stronie SpaceOddity50.com użytkownicy robiąc zdjęcia Księżyca odblokują dostęp do nowego miksu "Space Oddity".

Ponadto już 20 lipca opublikowana zostanie odnowiona wersja klipu tej piosenki. Premiera odbędzie się w Kennedy Center w Waszyngtonie w ramach wyjątkowej imprezy NASA, podczas której świętowane będzie 50-lecie lądowania Apollo 11 na Księżycu oraz 50-lecie wydania "Space Oddity" właśnie.

Piosenkę "Space Oddity" można także usłyszeć dzisiaj podczas pikniku organizowanego przez Planetarium i Centrum Nauki Kopernik. W sali pokazowej zagości wyłącznie księżycowy repertuar, a zieloną przestrzeń przy planetarium wypełnią atrakcje dla całych rodzin.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *